تبلیغات
دانشجو های معماری - گچ، یکی از قدیمی ترین مصالح ساختمانی

گچ
گچ یکی از قدیمی ترین مصالحی است که از 9000 سال قبل تا به حال کاربرد بسیار موثر ومفیدی را در صنعت ساختمان سازی داردبه طوری که محققان آثار گچی با این قدمت طولانی را در آناتولی وسوریه کشف کرده اند.همچنین مصری ها 5000 سال قبل سنگ گچ را در هوای آزاد در درون آتش می سوزاندندو سپس آن را می کوبیدند و تبدیل به پودر می کرند.در نهایت این پودر را با آب ترکیب می کردند.دیواره های کاخ ها و معابد خود را باگچ می پوشاندند .

علاوه بر این یونانی ها از گچ به صورت خاص (گچ سلنیوم که شفاف می باشد)به عنوان پنجره معابد شان استفاده می کردند. بشر در طی قرن ها در نقاط مختلف جهان در خصوص پخت گچ مهارت هایی را کسب کرده بود . در سال های 1700میلادی پاریس مرکز گچ بود(گچ پاریس)چرا که تمامی دیوارهای خانه های چوبی برای جلوگیری از آتش سوزی باگچ پوشیده می شد. پادشاه فرانسه این قانون را بعد از اینکه لندن بزرگ در سال 1666 در اثر آتش سوزی از بین رفت ،اجباری نمود.

دانش ما در زمینه استفاده از گچ به قبل از قرن نوزدهم محدود می باشد. بااین وجود تحقیقات نشان می دهدکه در قرن شانزدهم گچ همراه آهک در کف ها ، دیوار ها وسقف ها مورد استفاده قرار می گرفته است اما ثابت گردیده است که گچ بری تزئینی که قبلاً یکی از موارد استفاده از گچ در نظر گرفته می شده در این دوران دارای سوابق بسیار مختصری می باشد .در ایران نیز گچ رابطه نزدیکی با صنعت ساختمان سازی داشته واز قدیم یکی از مصالح ساختمانی سنتی ایران بوده است . گچ در بیشتر ساختمان های باستانی که تاکنون باقی مانده اندبه صورت آثار گچ بری های زیبا دیده می شود.آثار گچبری را در دوره های مختلف تاریخ ایران می توان مشاهده کرد.برای نمونه این آثار زیبا را می توان در ابینه های به جا مانده از زمان اشکانیان ویا در دوره سلجوقی در مسجد علویان واقع در همدان _در دوره ایلخانی به بقعه با یزید بسطامی در بسطام در دوره تیموری به بقعه شیخ احمد جامی در تربت جام _در دوره صفویه به کاخ عالی قاپو در اصفهان _در دوره زندیه به عمارت کلاه فرنگی در شیراز ودر دوره قاجار به کاخ گلستان در تهران می توان اشاره نمود.

سنگ گچ از گروه مصالح ساختمانی کلسیم دار است که به وفور در طبیعت یافت می شودوتقریباًدر تمام نقاط روی زمین وجود دارد و از لحاظ فراوانی در طبیعت در ردیف پنجم می باشد ودر ایران هم تقریباًدر تمام نقاط کشور مخصوصاً در کویر مرکزی واطراف تهران جاجرود ،آذربایجان یافت می شود. سنگ گچ با فرمول caso4_2H2o از سنگ های ته نشینی است وبه علت میل ترکیبی شدیدی که دارد به طور خالص یافت نمی شود.بیشتربه دو صورت ترکیب با کربن وبا اکسید های آهن وخاک رس می باشد. سنگ گچ یا بهصورت سولفات کلسیم بدون آب به دست می آید که به آن انیدریت می گویند. سنگ گچ خالص بی رنگ است وسنگ ترکیب شده با کربن خاکستری وسنگ گچ ترکیب شده با اکسید های آهن بی رنگ ،زرد روشن ویا کمبود ویا سرخ می باشد که بر حسب نوع اکسید های آهن این رنگ ها متفاوت است.

کاربردهای گچ:

صنعت ساختمان سازی :اندود، سفید کاری، تمیز کاری، پرداخت ،گچ بری ملات های گچی : آجر،گچ و ماسه ،عایق حرارتی و صوتی، ورقه های پیش ساخته سقف و کف و دیوار، مجسمه سازی .

شایان ذکر است از نظر مقدار مصرف حدود 75 درصد از گچ در صنایع ساختمانی برای روکش دیوارها _ گچبری _تهیه ملات های مختلف ومواردی دیگر استفاده میشود.

صنعت سیمان :افزایش زمان گیرایی (دیر گیر )

فرایند تولید گچ:

1-دپو واماده سازی سنگ گچ:سنگ گچ را با کراشر یا آسیاب مواد خام ،تا دانه بندی مناسب آسیاب می نماید . خاک یا دانه های سنگ ریزتر وارد آسیاب نشده و مستقیماً به نور زیر آسیاب منتقل می گرددواز آنجا به همراه خروجی آسیاب به سیلوی مواد خام منتقل می شود. مواد خام خروجی از آسیاب به قسمت پخت هدایت می گردد.

2- قسمت پخت :مواد خام ورودی به کوره ها منتقل می گرددتا عملیات پخت با 150 درجه حرارت تکمیل ودر انتهای کوره مواد پخته شده وارد آسیاب می گردند تا به دانه بندی مورد نظر برسند.

انواع کوره های پخت گچ

الف _کوره های گچ پزی چاهی :

قدیمی ترین نوع کوره های گچ پزی در ایران نوع چاهی است که هم اکنون نیز در بسیاری از شهر ها متداول می باشد. در این نوع کوره ها که مانند تنوره است ،سنگ گچ را ممی پختند و آن را حرارت می دهند تا سنگ گچ پخته شود.محصول این کورهها مرغوب نمی باشد .

ب_کوره های تاوه ای :

این نوع کورهها که دارای محصول یکنواخت است از یک سینی بزرگ سنگ آسیاب شده در آن می ریزند، تشکیل شده است .

3-آسیاب ودانه بندی :پس از آسیاب مواد پخته شده جهت همسان سازی دانه بندی از سرند انتهایی عبور می نماید مانده روی سرند به دو آسیا ب که به صورت موازی بایکدیگر کار می کنند، منتقل می گردند. خروجی آسیاب ها مجدداً به سرند مواد پخته هدایت می شودوسیکل بالا دوباره تکرار می گردد.محصول خروجی از سالن پخت به سیلوی ذخیره منتقل واز آنجا به قسمت بسته بندی حمل می گردد.

4-بسته بندی وعلامت گذاری گچ از نوع گچ تمیز کاری مطابق با استانداردهای موسسه استاندارد وتحقیقات صنعتی ایران :

1.گچ باید در پاکت های کاغذ 70-80گرمی که دارای حداقل 3 لایه بوده وجنس آن را انواع کرافت یا گلوپاک باشد ،ریخته شود.

2.وزن هر پاکت پر شده 40تا 50کیلو گرم باشد .

3.علامت مشخص کارخانه ، نوع گچ وزن خالص ودر صورت داشتن پروانه کاربرد استاندارد روی سطح پاکت به طور خوانا نوشته شود.

انواع گچ

گچ بتا(استاکو):از پخت گچ در دمای پایین با از دست دادن قسمتی از آب تیلور بوجود می آید .

گچ تمیز کاری :از پخت سنگ گچ دردماهای مختلف تولید می شود.

گچ پرداخت : گچی است که برای روکش نمودن نمایی سطوح وسایر کارهای بنایی استفاده می شود.

گچ زیر کاری :برای گچ کاری یا گچ وخاک سطوح وسایر کارهای بنائی استفاده می شود.

گچ مرمر:گچ بدون آب مولوکولی است که با محلول زاج مخلوط شده ومجدداً پخته می شود .

گچ استریش : گچ بدون آبی است که در دمای بالا حاصل شده که فعال کننده آن آهک است

گچ انیدریت : به گچ بدون آب مولوکولی اطلاق می شود.

گچ صنعتی : به طور کلی گچی است با ساختمان مولوکولی نیم هیدارت با خواص فیزیکی مشخص که در پزشکی وقالب وصنایع مورد استفاده قرار م گیردو برحسب پخت معمولاًمقداری گچ خام به صورت (caso4,2H2o )نیز همراه دارد.

شرایط نگهداری گچ:

اگر گچ به صورت فله ای در کارگاه موجود باشد باید بلافاصله مصرف گردد زیرا همانطور ه می دانید گچ میل ترکیبی بالایی با آب داردوحتی رطوبت هوا را جذب می نمایدوپس از مدتی فاسد می گرددیعنی در موقع مخلوط کردن آن با آب ازیاد حجم پیدا نکرده وسخت نمی شود . ولی گچ پاکتی را اگر به طریقه صحیح انبار کنند به طوری که دور از رطوبت باشد می توان حتی گچ را برای مدت یکسال هم انبار وسپس آن را مصرف کرد. برا ی انبارکردن گچ باید آن را روی تخته هایی که حداقل از زمین 10سانتی فاصله دارد، بگذارند و فاصله پاکت های گچ از دیوار های انبار باید حداقل حدود 20 سانتیمتر باشد وبیش از 10پاکت گچ راروی هم نچینند.

خواص گچ :

  1. زود گیر بودن
  2. خاصیت ازدیاد حجم
  3. مقاومت در برابر آتش سوزی
  4. آكوسیتیك بودن
  5. ارزان بودن
  6. خاصیت پلاستیكی گچ
  7. رنگ گچ
  8. رنگ پذیری گچ

ساختمان ملات گچ :

هر نوع ملاتی كه بخواهیم بسازیم باید بعد از تعیین اجزاء تشكیل دهنده آن و مخلوط كردن آنها به آن اضافه كرده و دوباره ملات را مخلوط كنیم تا ملات یكنواخت گردد ولی برای ساختن ملات گچ و یا ملات گچ و خاك باید دانه های گچ یا گچ و خاك را داخل آب بریزیم، بدین طریق كه ابتدا مقدار كمی آب در استامبولی می ریزیم آنگاه دانه های گچ و یا گچ و خاك راكه قبلاً به نسبت ضعیف مخلوط شده با دست درون آن می ریزیم تا كلیه دانه ها در مجاورت آب قرار گیرد. مقدار آبی كه یك كیلوگرم پودر گچ احتیاج دارد تا ملات شود از لحاظ تئوری 2/0 لیتر است یعنی تقریباً 20% وزن گچ.

گچ در نمای ساختمان و معماری نیز بسیار پر کاربرد است. از گچ بیشتر برای نمای داخلی استفاده می شود.